Zachowane fragmenty budynku, 02.2013

Zabytek.png
nr w rej.
379/10

Budynek pod koniec prac rozbiórkowych, 18 maja 2010

Budynek po zawaleniu się ściany frontowej, 14 maja 2010

Budynek przed pracami rozbiórkowymi, grudzień 2009

Zabudowania Warszawskiej Fabryki Mebli Stylowych (potem także Fabryka Mebli Szczerbińskiego, Fabryka Leopolda Kamlera, Zakład Aparatury Medyczno-Leczniczej Zelmed) – historyczne budynki położone na Woli, przy ul. Dzielnej 72, zajmujące także posesję przy ul. Pawiej 67.

Budynki zostały rozebrane, choć wojewódzki konserwator zabytków próbował zachować jak największa jego część.

Historia

Sama fabryka mebli Szczerbińskiego powstała w 1901 roku, a jej pierwszy zakład mieścił się przy ul. Aleksandria (dziś Kopernika). W 1905 roku zakupiła posesje nr 64-72 przy ulicy Dzielnej i zaczęła przenosić tutaj produkcję. W 1914 roku zatrudniała już 400 pracowników. Zakład posiadał własną tkalnię, oddział projektowy, rzeźbiarzy oraz składy drewna. Meble sprzedawała w całej Polsce, a także w Rosji. W 1936 roku firma została zlikwidowana, w jej miejscu zaczęła działać niewielka fabryka mebli Z. Szczerbińskiego oraz zakład Leopolda Kamlera, która w 1943 roku przejął cały teren.

Budynek powstał jako budynek administracyjny najpewniej około 1910 roku[1] (inna wersja podaje 1933 rok[2]) jako czterokondygnacyjny budynek na rzucie litery C, o konstrukcji żelbetowo-murowanej i żelbetowo-stalowej oraz o żelbetowych stropach. Okna pierwotnie były zamknięte odcinkowymi nadprożami, a fasada była dekorowana cegłą. Od strony ulicy Pawiej powstała kamienica mieszkalna.

Podczas powstania warszawskiego, w dniach od 1 do 6 sierpnia znajdowała się tutaj Kwatera Główna Armii Krajowej oraz Delegatury Rządu na Kraj, tutaj stacjonował gen. Tadeusz Komorowski "Bór", Jan Stanisław Jankowski oraz Kazimierz Pużak. Kwatera została jednak zdekonspirowana i szybko rozpoczęły się walki, budynek został odcięty. 6 sierpnia kwatera ewakuowała się do szkoły przy Barokowej 5. W wyniku walk zabudowania uległy częściowemu zniszczeniu, w szczególności budynek od strony ulicy Pawiej. W 1945 roku budynki zostały przekształcone dla zakładów Aparatury Medyczno-Leczniczej "Zelmed", teren przebudowano, budynek administracyjny otynkowano i przekształcono fasadę. Ruiny budynku od strony ulicy Pawiej zostały rozebrane. W 1985 roku budynek został opuszczony.

Wyburzanie budynków

Pod koniec kwietnia 2010 roku właściciel terenu rozpoczął wyburzanie budynków na posesji, co spotkało się z natychmiastowym protestem obrońców zabytków oraz wojewódzkiej konserwator zabytków, mimo iż budynek nie znajdował się w rejestrze zabytków. Rozebrany został budynek w głębi działki, a znacznie uszkodzony został budynek frontowy od strony ulicy Dzielnej.

4 maja wojewódzka konserwator zabytków Barbara Jezierska wydała nakaz wstrzymania prac, jednak uszkodzony budynek groził zawaleniem, w związku z czym prace częściowo wznowiono. W związku z tym w trybie natychmiastowym zadecydowano o wpisaniu fasady budynku do rejestru zabytków[3][4][5], czego dokonano 10 maja. Mimo to 13 maja fragment ściany frontowej runął na chodnik[6], a 17 maja rozebrano pozostałości do wysokości parteru[7]. Po kilku dniach budynek zniknął całkowicie.

Kamienica Muranów

Obecnie w tym miejscu znajduje się inwestycja pod nazwą Kamienica Muranów – sześciopiętrowy, trójskrzydłowy budynek połączony z kamienicami wzdłuż ul. Dzielnej i ul. Pawiej, z główną elewacją o podciętym parterze, skierowaną na przedłużoną ul. Bellottiego. Budowa rozpoczęła się w kwietniu 2014, a zakończyła się w 2016.

Galeria

Przypisy

Linki zewnętrzne

Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA, o ile nie zaznaczono inaczej.