Ujednoznacznienie
Ten artykuł dotyczy ulicy. Zobacz też: Zespół przystankowy Mokotowska.
ulica 3-73
Mokotowska
Mokotowska 2.JPG
ul. Mokotowska (2010)
Dzielnica: Śródmieście
Okres powstania: przed XVIII wiekiem
Długość: 1 300 m
Google MapsOpen Street Map
Zabytek.png
nr w rej.
312

Ulica Mokotowska – ulica położona w Śródmieściu Południowym w dzielnicy Śródmieście, która biegnie od al. Armii Ludowej do pl. Trzech Krzyży.

Historia

Niebotyk z początku XX wiekukamienica nr 12

Ulica Mokotowska (2008)

Ulica Mokotowska, róg ul. Pięknej

Ulica była pierwotnie drogą wiodącą przez tereny Ujazdowa w kierunku wsi Mąkotów i Raków oraz dalej do Grójca, wymieniano ją w dokumentach już w XIV wieku, wzdłuż niej planowane było założenie jurydyki Ujazdowska. W XVIII wieku została włączona w zakres założenia Osi Stanisławowskiej, wobec czego około 1770 roku została uregulowana i obsadzona drzewami na odcinku od Polnej do Pięknej. Uzyskany w ten sposób układ był niekiedy nazywany "Małym Paryżem". Wtedy też uzyskała nazwę Mokotowska, ponieważ biegła w kierunku Mokotowa. Zabudowa znajdowała się głównie w rejonie Rozdroża Złotych Krzyża, znajdowały się tu dwa pałacyki (w tym jeden należący do Franciszka Ryksa), trzy kamienice i 15 domów drewnianych.

Około 1820 roku ulica została wybrukowana (na odcinku HożaPiękna), zaczęły przy niej powstawać kolejne domy murowane oraz fabryka kart do gry Baumana. Południowy odcinek nadal otoczony był polami i ogrodami, zaczęło zmieniać się to dopiero w połowie XIX wieku, w szczególności po 1882 roku. Ulica Mokotowska stała się wtedy popularnym miejscem zamieszkania warszawskiej arystokracji i burżuazji, dla której wybudowano wiele bogato zdobionych kamienic eklektycznych i secesyjnych, a potem modernistycznych – jedną z nich był ówczesny niebotyk, kamienica nr 12, wówczas jeden z najwyższych budynków w mieście. W 1914 roku na rogu z ul. Piękną doszło do jednego z pierwszych w Warszawie wypadków śmiertelnych z udziałem samochodu, zginęła w nim pisarka Władysława Nidecka.

W 1915 roku ulica została na nowo wybrukowana, uzyskując nawierzchnię z kostki granitowej, a choć w okresie międzywojennym powstało tylko kilka nowych domów oraz poprzeczna ul. Jaworzyńska, to ulica była jedną z ruchliwszych arterii w okolicy (kursowały nią autobusy linii A i G). W planach było jej przedłużenie przez Pole Mokotowskie do projektowanej ul. Batorego. Podczas II wojny światowej niezniszczona pozostała duża część zabudowy – podczas powstania warszawskiego w kamienicach nr 12 i nr 55 działały szpitale powstańcze, a w kamienicy nr 28 stacja poczty polowej. Walki prowadzili tutaj powstańcy z batalionu "Ruczaj".

Po wojnie większość kamienic wyremontowano, a wyrwy w zabudowie uzupełniono nowymi budynkami, nie licząc zbiegu ul. Mokotowskiej z ul. Piękną, gdzie urządzono skwer. Od 1946 roku kursowała tędy linia autobusowa "P", a od 1949 roku kolejne linie autobusowe: 117 (1949-1972), 117-bis (1962-1964), 117-kreślone (1956-1963), 118 (1953-1955), 120-kreślone (1950-1956), 168 (1972-1974), 317 (1960-1961 i 1964-1969) oraz 604 (1963-1970). W 1965 roku założenie urbanistyczne ulicy Mokotowskiej zostało wpisane do rejestru zabytków, mając na celu zachowanie szeregu kamienic reprezentujących różne style w architekturze – neorenesans, historyzm, secesję, styl klasycyzujący oraz modernizm. Współcześnie przy ulicy pojawiło się kilka nowych biurowców, zaś w 2010 roku ulica została gruntownie wyremontowana.

Przebieg i otoczenie

Kontrapas rowerowy od al. Armii Ludowej

Ulica rozpoczyna swój bieg od al. Armii Ludowej w pobliżu ronda Jazdy Polskiej, po czym kieruje się na północ, krzyżując się kolejno z ulicami Jaworzyńską, Marszałkowską, Nowowiejską, al. Wyzwolenia (te trzy współtworzą plac Zbawiciela), Koszykową, Chopina, Kruczą, Piękną oraz Wilczą, by zakończyć się na na pl. Trzech Krzyży, u zbiegu z ul. Hożą i Alejami Ujazdowskimi. Ulica na odcinkach HożaPiękna oraz Nowowiejskaal. Armii Ludowej jest jednokierunkowa w kierunku południowym. Na odcinku od al. Armii Ludowej do pl. Zbawiciela biegnie kontrapas rowerowy.

Kamienica (nr 3)

Pałacyk Cukrowników (nr 25)

Kamienica (nr 40)

Kamienica R. Mroczkowskiego (nr 57)

Wzdłuż ul. Mokotowskiej znajdują się następujące obiekty:

Na budynkach przy ul. Mokotowskiej znajduje się także szereg tablic pamiątkowych, upamiętniających pracowników szkoły im. Wawelberga (nr 6a), siedzibę regionu Mazowsze NSZZ Solidarność (nr 16/20), Andrzeja Zakrzewskiego i Bronisława Geremka (nr 25), Józefa Kraszewskiego i Tytusa Chałubińskiego (nr 48), Józefa Piłsudskiego (nr 50), Karola Adamieckiego (nr 51/53) oraz gimnazjum im. Narcyzy Żmichowskiej (nr 61).

Spośród nieistniejących obiektów należy wymienić znajdującą się dawniej na rogu ul. Polnej fabrykę wyrobów żelaznych Gostyńskiego (nr 1), której relikty w przebudowanym kształcie dotrwały aż do lat 70. XX wieku.

Galeria

Linki zewnętrzne

Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA, o ile nie zaznaczono inaczej.