Ujednoznacznienie
Ten artykuł dotyczy ulicy. Zobacz też: Zespół przystankowy Marszałkowska.
ulica 1-142
Marszałkowska
Marszalkowska.jpg
ul. Marszałkowska
(widok w kierunku ul. Królewskiej)
Dzielnica: Śródmieście
Okres powstania: lata 60. XVIII wieku
Długość: 3 400 m
Google MapsOpen Street Map

Ulica Marszałkowska – ulica położona w Śródmieściu, jedna z głównych arterii Warszawy, biegnie od pl. Unii Lubelskiej do pl. Bankowego.

Historia

Zobacz więcej w artykule: Historia ulicy Marszałkowskiej.

Ulica Marszałkowska w 1867 roku, skrzyżowanie z ul. Świętokrzyską

Ulica Marszałkowska w 1912 roku, skrzyżowanie z ul. Piękną

Powstanie ulicy wiąże się z osobą marszałka wielkiego koronnego Franciszka Bielińskiego, właściciela pobliskiej jurydyki Bielino, który był inicjatorem wytyczenia ulicy, przedłużonej z czasem na odcinek KrólewskaBagatela. W 1770 roku nazwę Marszałkowska uznano za oficjalną, ulica była początkowo zabudowana dworkami otoczonymi polami i ogrodami, jednak z czasem pojawiały się tutaj coraz liczniej coraz większe kamienice – głównym czynnikiem miastotwórczym dla ulicy, który spotęgował rozwój ulicy, był Dworzec Wiedeński, otwarty na rogu Alej Jerozolimskich w 1845 roku.

W 1870 roku ulica została wybrukowana, była też coraz ściślej zabudowywana coraz wyższymi i bogato zdobionymi kamienicami, stając się jedną z najbardziej reprezentacyjnych arterii Warszawy, pełną sklepów, restauracji i hoteli. W okresie międzywojennym należała do najruchliwszych ulic miasta, rozpoczęto też planowanie jej przedłużenia na północ, do pl. Bankowego, co zrealizowano do końca już podczas II wojny światowej, Wtedy też zabudowa ulicy uległa znacznym zniszczeniom, jednak wiele budynków i kamienic przetrwało. W ich przyziemiach w 1945 roku zaczął odradzać się handel, tworząc tzw. "Parterową Marszałkowską".

Ulica Marszałkowska, jako główna ulica miasta, stała się wkrótce przedmiotem zainteresowania komunistycznych decydentów, którzy podjęli decyzję o znacznym poszerzeniu arterii oraz zabudowaniu jej reprezentacyjnymi gmachami – w ten sposób powstał Pałac Kultury i Nauki, Marszałkowska Dzielnica Mieszkaniowa, a potem także Ściana Wschodnia, Rotunda, Hotel Forum. Później pod ulicą przeprowadzono I linię metra, zaś na początku XXI wieku ulicę odremontowano. U zbiegu z ul. Świętokrzyską znajduje się stacja węzłowa II linii metraŚwiętokrzyska. W przyszłości planowane jest zwężenie jezdni na rzecz chodników dla pieszych.

Przebieg

Ulica Marszałkowska na wysokości ul. Wspólnej

Ulica Marszałkowska na wysokości pl. Konstytucji

Ulica Marszałkowska rozpoczyna swój bieg od pl. Unii Lubelskiej, gdzie zbiegają się al. Szucha, ul. Bagatela, ul. Klonowa, ul. Puławska, ul. Boya-Żeleńskiego i ul. Polna. Następnie biegnie na północ, krzyżując się kolejno z następującymi ulicami: Zoli, Litewską, Oleandrów, al. Armii Ludowej (wiaduktem), al. Wyzwolenia, Nowowiejską i Mokotowską (tworząc z tymi trzema pl. Zbawiciela), po czym wpada na pl. Konstytucji – zbieg z ul. Waryńskiego, ul. Śniadeckich, ul. Koszykową i ul. Piękną.

Za pl. Konstytucji kontynuuje bieg na północ, krzyżując się kolejno z Wilczą, Skorupki, Hożą, Wspólną, Żurawią, Nowogrodzką, Alejami Jerozolimskimi (tworząc rondo Dmowskiego), Widok, Złotą, Sienkiewicza, Moniuszki, Świętokrzyską, Rysią, dreptakiem Białoszewskiego, Królewską i Ptasią (przy pl. Żelaznej Bramy), kończąc się na wlocie na pl. Bankowy, u zbiegu z ul. Senatorską i ul. Elektoralną.

Ulica jest na dominującym odcinku dwukierunkową ulicą o klasie drogi zbiorczej z torowiskiem tramwajowym, jedynie na odcinku pl. Unii Lubelskiejpl. Konstytucji ulica jest węższa, jednokierunkowa w kierunku północnym. Pod ulicą biegnie I linia metra, zaś na odcinku Nowogrodzkapl. Konstytucji wzdłuż ulicy biegnie ścieżka rowerowa. W planach jest też wytyczenie kontrapasa rowerowego na odcinku pl. Konstytucjipl. Unii Lubelskiej oraz budowa ścieżki rowerowej na odcinku KrólewskaŚwiętokrzyska.

Obiekty

<place lat="52.22840250" lon="21.01244730" />

Kamienica Kacperskich (nr 1)

Kamienica (nr 2)

Kamienica Związku Emerytów Banku Polskiego (nr 18)

Kamienica Matiasa Taubenhausa (nr 72)

Kamienica Pinkusa Lothego (nr 100) – nieistniejąca

Biurowiec Królewska (nr 142)

Obiekty historyczne

Miejsca pamiątkowe

Płyta pamiątkowa przy Rotundzie

Kamień pamiątkowy na budynku nr 136

Ciekawostki

Tabliczka przy tablicy pamiątkowej na budynku nr 136

Licznik długu publicznego

Galeria

Linki zewnętrzne

Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA, o ile nie zaznaczono inaczej.