ulica 2-35
Jurija Gagarina
Gagarina.JPG
ul. Gagarina
Dzielnica: Mokotów, Śródmieście
Okres powstania: 1956 – 1957
Długość: 1 200 m
Google MapsOpen Street Map

Ulica Jurija Gagarina (robocza nazwa Nowoparkowa) – ulica położona na Dolnym Mokotowie oraz w Śródmieściu, która biegnie od ul. Czerniakowskiej do ul. Belwederskiej. Patronem ulicy jest Jurij Gagarin, pułkownik lotnictwa radzieckiego, kosmonauta.

Historia

Przedwojenna zabudowa ul. Gagarina (kamienica nr 32a)

Socrealistyczna zabudowa ul. Gagarina

Arteria idąca ciągiem współczesnej ul. Gagarina planowana była jeszcze w okresie międzywojennym jako ulica między ul. Czerską a ul. Podchorążych, która biegłaby mniej więcej w ciągu ówczesnych ulic Magnuszewskiej, Sukcesorskiej oraz Bończa, jednak wszelkie plany przekreśliła II wojna światowa.

Do projektu ulicy powrócono już w 1946 roku, a zniszczenia wojenne na Sielcach paradoksalnie ułatwiły projektantom sprawę. Mimo to drogę (zwaną roboczo Nowoparkową) zrealizowano dopiero w latach 1956-1957 wraz z biegnącą wzdłuż niej linią tramwajową do Wilanowa, którą otwarto 20 lipca 1957 roku[1] – jako pierwsze pojechały tą trasą linie 16, 33 (por. trasy linii "33") i 33-kreślone.

Nowo wybudowana ulica wchłonęła liczne dawne ulice wraz z ich zabudową, z planów miasta zniknęły wówczas ulice Ryżewska, Magnuszewska, Sukcesorska (zachowany dom nr 6 otrzymał nowy numer "18"), Wapiennicza (lub "Wapień") i Bończa (zachowane domy nr 2, 4, 4a, 6 i 6a otrzymały nowe numery), ponadto wchłonięty został zachodni odcinek ul. Podchorążych z kamienicami nr 99, 101 i 103[2].

Jednocześnie trwała budowa socrealistycznego osiedla Sielce, które w latach 50. XX wieku niemal w całości dopełniło zabudowę ul. Gagarina, nie licząc wybudowanych latach 60. XX wieku budynków na rogu z Czerniakowską.

Dnia 8 czerwca 1961 roku ulicy dano za patrona Jurija Gagarina[3], natomiast 11 listopada 1973 roku[4], w związku z budową Wisłostrady, zlikwidowano linię tramwajową wzdłuż ulicy. Wówczas, w połowie lat 70. XX wieku, ulica została poszerzona do współczesnych rozmiarów, i od tego momentu w okolicy nie doszło już do większych urbanistycznych zmian.

W maju 2020 Tramwaje Warszawskie, wspólnie ze stołecznymi wodociągami, podpisały umowę na projektowanie i budowę trasy tramwajowej (sieleckiej odnogi od głównej trasy Tramwaju do Wilanowa) oraz kolektora na ul. Gagarina. W ramach inwestycji powstaną: „zielone” torowisko o długości 1 km, przystanki wzdłuż Gagarina i terminal przy ul. Czerniakowskiej. Planowany termin ukończenia inwestycji to 2023[5].

Przebieg i otoczenie

Ulica rozpoczyna swój bieg na skrzyżowaniu z Czerniakowską oraz Nehru, po czym biegnie w kierunku zachodnim krzyżując się kolejno z ulicami Lubkowską, Czerską, Iwicką, Sielecką, Stępińską, Górską, Podchorążych, Nabielaka, Sułkowicką oraz Parkową, by zakończyć się na skrzyżowaniu z Belwederską i Spacerową.

Wzdłuż ulicy Gagarina znajduje się zabudowa złożona głównie z socrealistycznych bloków oraz przedwojennych kamienic, ulokowanych pod numerami: nr 18, nr 30, nr 30a, nr 31, nr 32, nr 32a, nr 33 i nr 35. Ponadto przy ul. Gagarina 26 znajdują się Apartamenty przy Łazienkach, przy ul. Gagarina 28a znajduje się siedziba pracowni architektonicznej JEMS Architekci, a przy ul. Gagarina 34 znajduje się Ambasada Republiki Austrii.

Ciekawostki

  • W datowaniu historii Sielc otwarcie ul. Gagarina jest często podstawowym punktem określenia, na podstawie którego wydarzenia datuje się na te "przed Gagarinem" i "po Gagarinie"[6].
  • Ciekawostką na temat ul. Gagarina jest także fakt, że według jednej z miejskich legend w okolicy skrzyżowania Czerniakowskiej z Gagarina straszył rambo, bezdomny z nożem polujący na dzieci.

Przypisy

  1. Kalendarium zmian w komunikacji miejskiej – rok 1957, trasbus.com, dostęp: 11.05.2011
  2. Jarosław Zieliński: Ulica Gagarina [w:] Atlas dawnej architektury ulic i placów Warszawy, tom 4, Gagarina, Towarzystwo Opieki nad Zabytkami, Warszawa 1997
  3. Kwiryna Handke: Słownik nazewnictwa Warszawy, str. 389, Slawistyczny Ośrodek Wydawniczy, Warszawa 1998
  4. Kalendarium zmian w komunikacji miejskiej – rok 1973, trasbus.com, dostęp: 11.05.2011
  5. Jest umowa na tramwaj na Gagarina, Tramwaje Warszawskie, 6 maja 2020, dostęp: 4 czerwca 2020.
  6. Jerzy Kasprzycki: Podnóże Belwederu [w:] Korzenie miasta. Warszawskie pożegnania, str. 231-233, wyd. Veda, Warszawa 2004
Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA, o ile nie zaznaczono inaczej.