ulica 2-28
Elektoralna
Elektoralna (przebudowana).JPG
ul. Elektoralna (rejon ul. Przechodniej)
2014 – por. 2008
Dzielnica: Śródmieście, Wola
Okres powstania: koniec XVII wieku
Długość: 1 100 m
Google MapsOpen Street Map
Zabytek.png
nr w rej.
115

Ulica Elektoralna (dawniej także Wielopolska) – położona w Śródmieściu i na Woli ulica o długości 1 100 metrów, biegnąca od placu Bankowego do ulicy Chłodnej.

Historia

Kamienica (nr 1) na rogu ul. Przechodniej

Przebudowa ulicy (2014)

Przebudowana ulica (2014)

Pierwotnie biegła tędy droga narolna ku wsi Wielka Wola, która oddzielała włóki Starej Warszawy od gruntów książęcych, a z czasem stała się granicą jurydyki Wielopole, i z tego też powodu początkowo była nazywana Wielopolską. Uregulowano ją około 1720 roku w związku z wyznaczaniem osi saskiej. Dzisiejszą nazwę uzyskała w 1771 roku, a zaczerpnięto ją od tytułu Augusta II, który był elektorem saskim, bądź od kierunku, gdyż prowadziła w stronę pola elekcyjnego na Woli. W XVIII wieku powstały przy ulicy pierwsze pałace należące do Wicherta oraz do Wielopolskich, a wkrótce została gęsto zabudowana. Znaczne ożywienie budowlane nastąpiło po 1815 roku, kiedy to wzniesiono przy ulicy 13 obiektów.

Z czasem zaczęło powstawać coraz więcej obiektów przemysłowych, do których trzeba zaliczyć liczne manufaktury powozów (których było w tej okolic aż dziesięć) czy fabryka wyrobów platerowanych Frageta. Zabudowa stała się zwarta już w połowie XIX wieku, wobec czego później jedynie zastępowano istniejące budynki nowszymi. W 1879 roku w ramach eksperymentu ulice wyłożono nawierzchnią z żeliwnych krat, ten musiał się jednak nie przyjąć, gdyż wkrótce wymieniono je na drewnianą kostkę, a potem na istniejącą do dziś kostkę z czerwonego granitu.

Na początku XX wieku Elektoralna była ulicą handlową, pełniła też ważną funkcję tranzytową w ruchu wschód-zachód wraz z ulicami Senatorską (idącą do jedynego wówczas w Warszawie mostu Kierbedzia), Chłodną oraz Wolską. Krótko przed 1939 rokiem poprawiono wygląd ulicy poprzez uporządkowanie licznych na tej ulicy szyldów. Większość mieszkańców ulicy stanowili trudniący się handlem Żydzi. Wśród istniejących wówczas ulic należy wymienić nieistniejące dzisiaj ulice Mirowską oraz Solną (po wojnie włączoną w ulicę Marchlewskiego).

Podczas bombardowań w 1939 roku zabudowania nieznacznie uległy zniszczeniu, jednak pod gruzami szpitala św. Ducha zginęło około 200 osób. W 1940 roku weszła w skład getta warszawskiego, z którego wyłączono ją w dwóch etapach w 1942 oraz 1943 roku. Podczas powstania warszawskiego 9 sierpnia Niemcy przypuścili szturm na ulicę i wymordowali mieszkańców, a zabudowę spalili. Choć dawne budynki przetrwały w murach i nadawały się do odbudowy, to po 1946 roku większość z nich rozebrano. Nieliczne domy, które przetrwały pozbawiono wystroju, a w miejscu zniszczonych budynków wzniesiono nowe domy o historyzujących fasadach.

W 1960 roku przy ulicy powstała pierwsza "szkoła-tysiąclatka", dziś mieszcząca XVII Liceum Ogólnokształcące im. Andrzeja Frycza-Modrzewskiego. Dnia 1 lipca 1965 roku założenie urbanistyczne ul. Elektoralnej zostało wpisane na listę zabytków, w 2014 roku ulica została wyremontowana.

Przebieg

Ulica rozpoczyna swój bieg na skrzyżowaniu w południowo-zachodnim narożniku placu Bankowego, u zbiegu z ulica Przechodnią. Następnie biegnie na zachód krzyżując się kolejno z ulicami Orlą, Zimną, aleją Jana Pawła II, ulicą Ciepłą, Chłodną i Białą, gdzie wpada w ulicę Chłodną. Na odcinku od Przechodniej do al. Jana Pawła II jest jednokierunkowa w stronę zachodnią, a na odcinku od Ciepłej za zachód jest pokryta kocimi łbami (wpisanymi jako zabytek).

Otoczenie

Kamienica Józefa Frageta

Tablica upamiętniająca społeczną akcję porządkowania Warszawy z 1959 roku

Wzdłuż ulicy położone są następujące obiekty:

Nieistniejące obiekty

Spośród nieistniejących zabudowań należy wymienić:

Ciekawostki

  • Na murze odgradzającym skwer od chodnika pomiędzy numerami 13 i 15 znajduje się granitowa tablica upamiętniająca społeczną akcję porządkowania Warszawy z 1959 roku.

Linki zewnętrzne

Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA, o ile nie zaznaczono inaczej.