Ujednoznacznienie
Ten artykuł dotyczy zakładów przemysłowych. Zobacz też: Zespół przystankowy Polfa.

Brama wjazdowa na teren zakładów Polfy (2008)

Tarchomińskie Zakłady Farmaceutyczne "Polfa" (dawniej także Zakłady Chemiczno-Techniczne Ludwik Spiess i Syn) – zakłady przemysłowe położone na Białołęce, przy ul. A. Fleminga 2. Zajmują się one produkcją i sprzedażą lekarstw, m.in. antybiotyków, insulin, leków psychotropowych, preparatów dermatologicznych czy preparatów weterynaryjnych. Prezesem zarządu firmy jest Jarosław Król.

Historia przedwojenna

Historia zakładów rozpoczęła się 5 sierpnia 1826 roku, kiedy to Ludwik Hirschmann wydzierżawił od Tadeusza Mostowskiego jedną morgę i 150 prętów ziemi w pobliżu osady Stare Świdry, na której wzniósł wytwórnię octu winnego i estragonowego. W 1860 roku ówcześni właściciele fabryki – August Hirschmann, Jan Chryzostom Kijewski oraz Karol Scholtze odstąpili ją za 35 tysięcy rubli Ludwikowi Spiessowi. Przeniesiona została tutaj Fabryka Nawozów Sztucznych, która przekształciła się w Zakłady Chemiczno-Techniczne. Ówczesna powierzchnia zakładu wyniosła 11 mórg i 150 prętów ziemi. W 1886 roku właścicielem zakładów został Stefan Spiess, a wartość „Zakładów Chemiczno-Technicznych Ludwik Spiess i Syn” oceniona na 120 tysięcy rubli srebrem.

Po śmierci Spiessa w 1896 roku zakład odziedziczyła jego żona Jadwiga z Simmlerów wraz z synami, którzy razem prowadzili fabrykę aż do jej zniszczenia w 1944 roku. W fabryce produkowano przetwory kostne, nawozy sztuczne (saletrę chilijską, sól potasową, superfosfaty), a także lakiery i politury, farby olejne i ocet spirytusowy. Zakład był pierwszym w Królestwie Polskim producentem octu, wytwarzał aż 2/3 krajowego rynku tego produktu. W związku z tym szybko zwiększała się wartość produkcji i samej fabryki, osiągając w 1905 roku wartość 300 tysięcy rubli, zatrudniając 90 osób. Zakład był częściowo zmechanizowany, gdyż posiadał motor parowy o mocy 100 koni.

Firma powoli zaczęła przechodzić z produkcji nawozów sztucznych w kierunku produkcji środków farmaceutycznych, których produkcję rozpoczęła w 1907 roku. W tym celu w 1912 roku założone zostało laboratorium z czterema chemikami, których pierwszym osiągnięciem było uruchomienie produkcji preparatów fosforowych. W 1913 roku w wyniku fuzji Towarzystwa Handlu Towarami Aptecznymi, znanego też jako „Zjednoczeni Aptekarze”, oraz zakładów Ludwik Spiess i Syn powstała nowa spółka korzystającą ze znaku handlowego „Spiess” oraz logo wielbłąda pod palmą, które będzie używane do 1936 roku. W 1913 roku zysk netto spółki wyniósł 227 tysięcy rubli przy prawie 6 milionach rubli obrotów. W zakładzie pracowało wówczas 300 osób. Sensacją było zakupienie przez zakład w tym samym roku samochodu. Podczas I wojny światowej fabryka zapewniała swoim pracownikom niezbędną pomoc lekarską i losową.

W 1922 roku zakłady przekształciły się w spółkę o nazwie Przemysłowo-Handlowe Zakłady Chemiczne Ludwik Spiess i Syn S.A. W 1939 roku kapitał zakładowy spółki wyniósł 18,5 miliona złotych, a w trzech fabrykach zatrudnionych było 346 robotników. Firma produkowała 220 różnych rodzajów leków, które zaspokajały 12% krajowego rynku. Spółka posiadała także własne czasopisma na temat osiągnięć naukowych i produkcyjnych, były to: „Biblioteka Lekarska”, „Medycyna i Przyroda” oraz „Biologia Lekarska”.

Historia w czasie wojny i po wojnie

W okresie II wojny światowej firma przeszła pod zarząd niemiecki. 20 kwietnia 1943 roku w zakładzie dokonano egzekucji kilku pracowników w związku z przeprowadzonym kilka dni wcześniej sabotażem. 17 września 1944 roku Niemcy zdemontowali i wywieźli najważniejsze aparatury z zakładów, resztę niszcząc na miejscu. Zakład został zrujnowany. Zaraz po wycofaniu się Niemców, w październiku 1944 roku, do zakładu powrócił inż. Mieczysław Grodzki, by wraz z dawnymi pracownikami zabezpieczać zachowane mienie i rozpocząć powolną odbudowę zakładu. Uruchomiono go bardzo szybko, pomimo wciąż istniejącego zagrożenia artyleryjskiego, a pierwszym wypuszczonym produktem była maść przeciwko świerzbowi – wyprodukowano jej pięć ton.

W 1947 roku przy zakładzie otwarto Gimnazjum Chemiczne, które wkrótce zostało przekształcone w liceum. Wkrótce w oparciu o dawne zakłady Spiessa utworzono zakłady Polfa Tarchomin. W 1949 roku w fabryce uruchomiono produkcję penicylin, jedną z pierwszych w Europie, a także insuliny. Po 1989 roku firma została przystosowana do nowych warunków gospodarczych, a w 1994 roku zakład przekształcono w jednoosobową spółkę skarbu państwa. W latach 2014-2013 Tarchomińskie Zakłady Farmaceutyczne "Polfa" należały do Polskiego Holdingu Farmaceutycznego, który następnie został rozwiązany. Obecnie 85,69% akcji Polfy Tarchomin należy do Ministerstwa Zdrowia, a 14,31% do obecnych oraz byłych pracowników Polfy Tarchomin. Firma produkuje leki głównie na rynek krajowy, eksport wynosi jedynie 17% produkcji zakładów.

Na terenie zakładów znajduje się zabytkowa wieża ciśnień.

Prawie 8 hektarów w południowej części terenów Polfy zostało przejętych w 2019 roku w celu stworzenia osiedla na 1,1 tys. mieszkań w ramach programu Mieszkanie Plus[1].

Polfa a piłka nożna

Do 2004 roku zakłady finansowały i wspierały rozwój klubu piłkarskiego Polfa Tarchomin, zwanego wcześniej także Farmacja Tarchomin. W sezonach 1976/77 oraz 1977/78 zespół grał w III lidze. Zespół grał na boisku przylegającym do terenów przemysłowym, należącym do zakładów, które do czasu modernizacji boisko Białołęckiego Ośrodka Sportu było jedynym w dzielnicy pełnowymiarowym obiektem, na którym można rozgrywać mecze ligowe[2]. W związku z odcięciem się Polfy od zespołu został on przejęty pod opiekę przez Stowarzyszenie Sportowe Białołęka[3] które działałało do 2009 roku. Obecnie klub nawiązujący do tradycji Polfy nosi nazwę Farmacja Tarchomin, jednak jest niezależny od zakładów i nie trenuje na ich boiskach.

W 2009 zakłady planowały sprzedaż boiska przy restrukturyzacji zakładu, nie było zainteresowanych kupnem[2]. Obecnie boisko od 2011 roku zajmuje akademia piłkarska FCB Escola Varsovia pod patronatem klubu FC Barcelona, która zmodernizowała kompleks sportowy.

Przypisy

Linki zewnętrzne

Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA, o ile nie zaznaczono inaczej.