Warszawikia
Advertisement
Warszawikia
Ujednoznacznienie
Ten artykuł dotyczy zakładów przemysłowych. Zobacz też: Zespół przystankowy Polfa.

Brama wjazdowa na teren zakładów Polfy (2008)

Tarchomińskie Zakłady Farmaceutyczne "Polfa" (dawniej także Zakłady Chemiczno-Techniczne Ludwik Spiess i Syn) – zakłady przemysłowe położone na Białołęce, przy ul. A. Fleminga 2. Zajmują się one produkcją i sprzedażą lekarstw, m.in. antybiotyków, insulin, leków psychotropowych, preparatów dermatologicznych czy preparatów weterynaryjnych. Prezesem zarządu firmy jest Jarosław Król.

Historia przedwojenna

Historia zakładów rozpoczęła się 5 sierpnia 1826 roku, kiedy to Ludwik Hirschmann wydzierżawił od Tadeusza Mostowskiego jedną morgę i 150 prętów ziemi w pobliżu osady Stare Świdry, na której wzniósł wytwórnię octu winnego i estragonowego. W 1860 roku ówcześni właściciele fabryki – August Hirschmann, Jan Chryzostom Kijewski oraz Karol Scholtze odstąpili ją za 35 tysięcy rubli Ludwikowi Spiessowi. Przeniesiona została tutaj Fabryka Nawozów Sztucznych, która przekształciła się w Zakłady Chemiczno-Techniczne. Ówczesna powierzchnia zakładu wyniosła 11 mórg i 150 prętów ziemi. W 1886 roku właścicielem zakładów został Stefan Spiess, a wartość „Zakładów Chemiczno-Technicznych Ludwik Spiess i Syn” oceniona na 120 tysięcy rubli srebrem.

Po śmierci Spiessa w 1896 roku zakład odziedziczyła jego żona Jadwiga z Simmlerów wraz z synami, którzy razem prowadzili fabrykę aż do jej zniszczenia w 1944 roku. W fabryce produkowano przetwory kostne, nawozy sztuczne (saletrę chilijską, sól potasową, superfosfaty), a także lakiery i politury, farby olejne i ocet spirytusowy. Zakład był pierwszym w Królestwie Polskim producentem octu, wytwarzał aż 2/3 krajowego rynku tego produktu. W związku z tym szybko zwiększała się wartość produkcji i samej fabryki, osiągając w 1905 roku wartość 300 tysięcy rubli, zatrudniając 90 osób. Zakład był częściowo zmechanizowany, gdyż posiadał motor parowy o mocy 100 koni.

Firma powoli zaczęła przechodzić z produkcji nawozów sztucznych w kierunku produkcji środków farmaceutycznych, których produkcję rozpoczęła w 1907 roku. W tym celu w 1912 roku założone zostało laboratorium z czterema chemikami, których pierwszym osiągnięciem było uruchomienie produkcji preparatów fosforowych. W 1913 roku w wyniku fuzji Towarzystwa Handlu Towarami Aptecznymi, znanego też jako „Zjednoczeni Aptekarze”, oraz zakładów Ludwik Spiess i Syn powstała nowa spółka korzystającą ze znaku handlowego „Spiess” oraz logo wielbłąda pod palmą, które będzie używane do 1936 roku. W 1913 roku zysk netto spółki wyniósł 227 tysięcy rubli przy prawie 6 milionach rubli obrotów. W zakładzie pracowało wówczas 300 osób. Sensacją było zakupienie przez zakład w tym samym roku samochodu. Podczas I wojny światowej fabryka zapewniała swoim pracownikom niezbędną pomoc lekarską i losową.

W 1922 roku zakłady przekształciły się w spółkę o nazwie Przemysłowo-Handlowe Zakłady Chemiczne Ludwik Spiess i Syn S.A. W 1939 roku kapitał zakładowy spółki wyniósł 18,5 miliona złotych, a w trzech fabrykach zatrudnionych było 346 robotników. Firma produkowała 220 różnych rodzajów leków, które zaspokajały 12% krajowego rynku. Spółka posiadała także własne czasopisma na temat osiągnięć naukowych i produkcyjnych, były to: „Biblioteka Lekarska”, „Medycyna i Przyroda” oraz „Biologia Lekarska”.

Historia w czasie wojny i po wojnie

W okresie II wojny światowej firma przeszła pod zarząd niemiecki. 20 kwietnia 1943 roku w zakładzie dokonano egzekucji kilku pracowników w związku z przeprowadzonym kilka dni wcześniej sabotażem. 17 września 1944 roku Niemcy zdemontowali i wywieźli najważniejsze aparatury z zakładów, resztę niszcząc na miejscu. Zakład został zrujnowany. Zaraz po wycofaniu się Niemców, w październiku 1944 roku, do zakładu powrócił inż. Mieczysław Grodzki, by wraz z dawnymi pracownikami zabezpieczać zachowane mienie i rozpocząć powolną odbudowę zakładu. Uruchomiono go bardzo szybko, pomimo wciąż istniejącego zagrożenia artyleryjskiego, a pierwszym wypuszczonym produktem była maść przeciwko świerzbowi – wyprodukowano jej pięć ton.

W 1947 roku przy zakładzie otwarto Gimnazjum Chemiczne, które wkrótce zostało przekształcone w liceum. Wkrótce w oparciu o dawne zakłady Spiessa utworzono zakłady Polfa Tarchomin. W 1949 roku w fabryce uruchomiono produkcję penicylin, jedną z pierwszych w Europie, a także insuliny. Po 1989 roku firma została przystosowana do nowych warunków gospodarczych, a w 1994 roku zakład przekształcono w jednoosobową spółkę skarbu państwa. W latach 2014-2013 Tarchomińskie Zakłady Farmaceutyczne "Polfa" należały do Polskiego Holdingu Farmaceutycznego, który następnie został rozwiązany. Obecnie 85,69% akcji Polfy Tarchomin należy do Ministerstwa Zdrowia, a 14,31% do obecnych oraz byłych pracowników Polfy Tarchomin. Firma produkuje leki głównie na rynek krajowy, eksport wynosi jedynie 17% produkcji zakładów.

Na terenie zakładów znajduje się zabytkowa wieża ciśnień.

Prawie 8 hektarów w południowej części terenów Polfy zostało przejętych w 2019 roku w celu stworzenia osiedla na 1,1 tys. mieszkań w ramach programu Mieszkanie Plus[1].

Polfa a piłka nożna

Do 2004 roku zakłady finansowały i wspierały rozwój klubu piłkarskiego Polfa Tarchomin, zwanego wcześniej także Farmacja Tarchomin. W sezonach 1976/77 oraz 1977/78 zespół grał w III lidze. Zespół grał na boisku przylegającym do terenów przemysłowym, należącym do zakładów, które do czasu modernizacji boisko Białołęckiego Ośrodka Sportu było jedynym w dzielnicy pełnowymiarowym obiektem, na którym można rozgrywać mecze ligowe[2]. W związku z odcięciem się Polfy od zespołu został on przejęty pod opiekę przez Stowarzyszenie Sportowe Białołęka[3] które działałało do 2009 roku. Obecnie klub nawiązujący do tradycji Polfy nosi nazwę Farmacja Tarchomin, jednak jest niezależny od zakładów i nie trenuje na ich boiskach.

W 2009 zakłady planowały sprzedaż boiska przy restrukturyzacji zakładu, nie było zainteresowanych kupnem[2]. Obecnie boisko od 2011 roku zajmuje akademia piłkarska FCB Escola Varsovia pod patronatem klubu FC Barcelona, która zmodernizowała kompleks sportowy.

Przypisy

Linki zewnętrzne

Advertisement