Jedna z tego typu tablic (ul. Górczewska, róg al. Prymasa Tysiąclecia)

Przykład tabliczki z nazwą organizacji - opiekuna miejsca pamięci (pl. Zamkowy 15/19)

Tablice pamiątkowe Tchorka – grupa tablic pamiątkowych o wspólnym wzorze stworzona w 1949 roku przez rzeźbiarza Karola Tchorka w celu oznaczenia nimi i upamiętnienia miejsc zbrodni niemieckich dokonanych w Warszawie podczas II wojny światowej.

Są to piaskowcowe tablice opatrzone krzyżem maltańskim z inskrypcją: Miejsce uświęcone krwią Polaków poległych za wolność Ojczyzny oraz umieszczonym poniżej krótkim opisem wydarzenia. Niektóre opatrzone są też napisem Miejsce walki Polaków o wolność Ojczyzny. Przy niektórych tablicach można jeszcze znaleźć małe mosiężne tabliczki z nazwami szkół, organizacji, instytucji lub firm opiekujących się danym miejscem pamięci. Bardzo często sadzone przy nich kwiaty są w kolorach białym i czerwonym.

Niestety, w treści niektórych tablic występują błędy (merytoryczne, interpunkcyjne i ortograficzne) oraz niezręczności redakcyjne. Najważniejszymi powodami był pośpiech, w jakim je wykonywano, oraz niedostateczna weryfikacja przez autorów tablic faktów historycznych (m.in. trudności w dotarciu po wojnie do bezpośrednich świadków opisywanych wydarzeń).

Początkowo tablic Tchorka mogło być około 370, jednak podczas wyburzeń wielu domów w latach 50. i 60. XX wieku niektóre z nich zniknęły bezpowrotnie. Dzisiaj jest ich około 200.

Spis tablic

UWAGA! To może nie być pełny spis tego typu tablic pamiątkowych w Warszawie. Dane będą uzupełniane – także TY możesz to zrobić.

Bielany

ul. Pułkowa 30

  • ul. Gdańska 12 – umieszczona na fasadzie budynku tablica upamiętnia miejsce, gdzie 14 września 1944 roku Niemcy rozstrzelali 10 osób cywilnych,
  • ul. Podczaszyńskiego 5 – umieszczona na fasadzie kamienicy tablica upamiętnia miejsce, gdzie 27 maja 1944 roku i w dni następne Niemcy rozstrzelali 9 Polaków,
  • ul. Pułkowa 30 – umieszczona na fasadzie domu tablica upamiętnia miejsce, gdzie 22 września 1939 roku żołnierze Wehrmachtu rozstrzelali sześciu bezbronnych mieszkańców.

Mokotów

ul. Dworkowa 3

ul. Kielecka 29A

al. Niepodległości 132/136

ul. Puławska 71

Puławska / al. Wilanowska

ul. Rakowiecka 15/17

ul. Rakowiecka 61 (od strony ulicy św. A.Boboli)

Ochota

ul. Grójecka 22/24

Tarczyńska / Daleka

Wawelska 15

Praga Południe

Praga Północ

ul. św. Cyryla i Metodego 4

Rembertów

  • ul. Cyrulików, róg Markietanki – umieszczona przy ulicy upamiętnia miejsce, gdzie w 1943 roku Niemcy dokonali mordu na 200 Żydach. Nie jest to standardowy tablica projektu Tchorka, ale wyglądem nawiązuje do niego.

Śródmieście

ul. Bonifraterska 12

ul. Długa 7

Dobra / Nowy Zjazd

ul. Kozia 3/5

ul. Marszałkowska 136

ul. Niecała 8

Park im. Rydza-Śmigłego

Plac Mirowski 1

ul. Rycerska

ul. Senatorska 38

ul. Solec 63

al. Solidarności 66

pl.Teatralny 3

ul. Wąski Dunaj 7 (tablica umieszczona od strony ul. Rycerskiej)

pl. Zamkowy 15/19

Targówek

Odrowąża

Ursynów

Moczydłowska

  • Las Kabacki, w pobliżu ul. Moczydłowskiej – umieszczona w tym miejscu tablica upamiętnia miejsce, gdzie w czasie okupacji Nimecy rozstrzelali 50 gwardzistów oraz 100 powstańców i osób cywilnych.
  • Las Kabacki, w pobliżu ul. Rybałtów – umieszczona w tym miejscu tablica upamiętnia miejsce, gdzie w latach 1939-1944 Niemcy rozstrzelali kilkuset Polaków.

Wawer

  • ul. Kajki, przy VIII Poprzecznej – umieszczona przy ulicy tablica upamiętnia miejsce, gdzie w lipcu 1942 roku Niemcy rozstrzelali 45 Żydów. Nie jest to standardowy pomnik projektu Tchorka, lecz nawiązuje do niego wyglądem.
  • ul. Kajki, przy VIII Poprzecznej – umieszczona przy ulicy tablica upamiętnia miejsce, gdzie w kwietniu 1942 roku Niemcy rozstrzelali 12 więźniów Pawiaka.

Wesoła

  • ul. Okuniewska – umieszczona w pobliżu wiaduktu kolejowego tablica upamiętnia miejsce, gdzie w sierpniu 1942 roku Niemcy dokonali mordu na 300 Żydach. Nie jest to standardowy pomnik projektu Tchorka, lecz nawiązuje do niego wyglądem.

Wilanów

  • ul. Biedronki, na tyłach posesji nr 58 – upamiętnia miejsce, gdzie w 1943 roku Niemcy uśmiercili głodem około 400 jeńców radzieckich oraz wielu Żydów i Polaków.
  • ul. Kostki-Potockiego, róg Biedronki – upamiętnia miejsce, skąd w styczniu 1945 roku 14 pp Ludowego Wojska Polskiego dokonał natarcia na wojska nimieckie i uniemożliwił im wysadzenie w powietrze Belwederu.
  • ul. Przyczółkowa, róg Klimczaka – umieszczona przy ulicy tablica upamiętnia miejsce, gdzie w maju 1944 roku Niemcy rozstrzelali 62 Żydów.
  • ul. Wiechy 10 – upamiętnia miejsce, gdzie 12 maja 1943 roku w walce z żandarmerią niemiecką poległo czterech członków konspiracji zbrojnej.

Włochy

  • al. Krakowska 172 – umieszczona na murze tablica upamiętnia miejsce, gdzie 9 grudnia 1943 roku Niemcy rozstrzelali 10 Polaków.

Wola

ul. Chłodna 35/37

Elekcyjna / Wolska

Górczewska / Staszica

ul. Karolkowa 49

Karolkowa / al. Solidarności

Okopowa / Wolska

ul. Siedmiogrodzka 5

ul. Towarowa 2

Wolska 41

Wolska / Płocka

Żoliborz

ul. Gdańska 4a

Zobacz również

Bibliografia

  • St. Ciepłowski, Napisy pamiątkowe w Warszawie XVII – XX w., Państwowe Wydawnictwo Naukowe, Warszawa 1987.
Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA, o ile nie zaznaczono inaczej.