Ujednoznacznienie
Ten artykuł dotyczy ronda. Zobacz też: Zespół przystankowy Wiatraczna i Ulica Wiatraczna.

Rondo Wiatraczna

Universam Grochów przy Rondzie Wiatraczna

Widok na Rondo Wiatraczna i aleję Stanów Zjednoczonych

Rondo Wiatraczna - plac w kształcie litery "D", położony na Grochowie, u zbiegu najważniejszych arterii Pragi Południe o budowie analogicznej jak plac Narutowicza na Ochocie na drugim końcu trasy mostu Poniatowskiego. Położony jest na styku ulic (kolejno w stronę zgodnie z ruchem wskazówek zegara):

Rondo Wiatraczna, mimo swojej nazwy, z punktu widzenia ruchu drogowego, nie jest rondem; np. wjeżdżając od ul. Grochowskiej mamy tu drogę z pierwszeństwem przejazdu. Oprócz tego nie wolno po nim jeździć w kółko (za wyjątkiem autobusów) - jest zakaz skrętu w lewo z ul. Grochowskiej.

Historia

Jest to teren Grochowa II (wg podziału Poniatowskich), czyli Wielkiego. Przebiegał tędy od wieków trakt moskiewski. W 1823 r. został on utwardzony (szosowany) na odcinku od Pragi (Warszawy) przez Skaryszew, Kamionek Grochów - do Brześcia jako Trakt Brzeski (obecnie to ulica Grochowska). W początku XX w. powstała wzdłuż ulicy linia kolei jabłonowskiej (tutaj: 1901-1952). Zbudowano wtedy jej zajezdnię oraz przystanek Grochów II. W warsztatach zajezdni zbudowano dwa typy wagonów wąskotorowych - Grochów i Grochów I. II wojna światowa przedłużyła istnienie kolei, mimo konfliktu z tramwajami. Wcześniej zlikwidowano jej zajezdnię.

Tereny dzisiejszego placu pojawiają się na planach stolicy dopiero po I wojnie światowej w związku z rozszerzeniem granic miasta w 1916 r. W 1925 r. powstała wzdłuż Grochowskiej i kolei linia tramwajowa do nowych granic miasta z Gocławkiem. Funkcjonował trójkąt torowy do zawracania tramwajów w ul. Wiatracznej. Budowano też inne instalacje miejskie.

W latach 1930 zbudowano, uzupełniającą trasę mostu Poniatowskiego, aleję Waszyngtona (początkowo miała się nazywać Poniatowskiego), co stworzyło jej skrzyżowanie z ulicą Grochowską na wysokości ulicy Wiatracznej. Budowa linii tramwajowej w al. Waszyngtona trwała w momencie wybuchu wojny i została ukończona pod okupacją niemiecką, co utworzyło niewielki węzeł tramwajowy. Pierwszy po wojnie tramwaj miał tablicę kierunkową Grochów Waszyngtona.

Plac z rozbudowaną pętlą tramwajową na wyspie środkowej powstał w początku lat 1960. Wobec planowanej Trasy Łazienkowskiej zachowano odpowiednią rezerwę aż do jej zbudowania w 1974 r., jako części przyszłej obwodnicy śródmiejskiej. Wtedy doprowadzono tu aleję Stanów Zjednoczonych - jak nazwano prawobrzeżna część Trasy. Następnie zbudowano dwa miejskie dworce (krańcówki) autobusowe, z których jeden istnieje do dziś.

Plac nadal był nazywany w dokumentacji i literaturze skrzyżowaniem Grochowskiej i Waszyngtona. Wobec braku nazwy placu powstała ludowa - rondo Wiatraczna (napis na tablicach tramwajowych jest: Wiatraczna, co prawdopodobnie jest pozostałością po trójkącie do zawracania). W momencie tworzenia Miejskiego Systemu Informacji przejęto tę nazwę bez zastanowienia. W 2018 r. została ona dodatkowo wyeksponowana wielokrotnie na nowym budynku.

Jest konieczne nadanie placowi nazwy pasującej do zajmowanego miejsca.

Obiekty

Zabudowa ronda Wiatraczna jest bardzo różnoraka. Od strony północnej przy linii ulicy Grochowskiej widzimy parterowe (prowizoryczne) zabudowania handlowe w których znajdują się kiosk, cukiernia i zakłady usługowe. Za parterowcami powstał wielki i nowoczesny kompleks mieszkaniowo-handlowy Galeria Wiatraczna. Część wschodnia ronda to głównie pętla autobusowa i Universam Grochów wraz z przylegającym bazarkiem. Południową pierzeje placu podkreślają nowoczesne budynki mieszkaniowo-usługowe, a zachodnią stanowią budynki czynszowe z lat 50. XX wieku. Środek ronda wypełnia obszerny skwerek pocięty torami i rozjazdami tramwajowymi oraz pawilon dyspozytury tramwajów warszawskich. Najważniejsze obiekty przy rondzie:

Do 2016 w pobliżu znajdował się SDH "Universam Grochów". W 2018 r. zbudowano nowy budynek dominujący plac, w którym znów zajmuje się Universam.

Komunikacja miejska

Tramwaje na pętli przy Rondzie Wiatraczna

W obrębie ronda znajduje się zespół przystankowy Wiatraczna (pełniący także funkcję pętli), zatrzymują się na nim autobusy i tramwaje.

Przyszłość

W niedalekiej przyszłości rondo Wiatraczna czeka poważna przebudowa. Aleja Stanów Zjednoczonych kończąca się dzisiaj przy rondzie, będzie kontynuowana tunelem pod rondem Wiatraczna aby iść pod ul. Wiatraczną i wyjść na wiadukt nad torami. Będzie ona częścią Obwodnicy Śródmiejskiej. Ulice Kobielska, Paca i Prochowa mają obsługiwać tylko ruch lokalny. Przebudowa będzie realizowana jednak najwcześniej po 2020 roku.

Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA, o ile nie zaznaczono inaczej.