Warszawikia
Advertisement
Warszawikia
Ujednoznacznienie
Ten artykuł dotyczy modelu tramwaju. Zobacz też: K (linia autobusowa) oraz K (linia tramwajowa).

Zabytkowy wagon K 445 w Alejach Jerozolimskich

K – model tramwaju eksploatowany w Warszawie w latach 1946-1975, wyprodukowany przez Danziger Waggonfabrik AG oraz Wspólnotę Interesów Katowice.

Historia

Zabytkowy wagon K 445 w zajezdni R-3 Mokotów

Dwa techniczne wagony K przed halą zajezdni R-2 Praga

Warszawska Dyrekcja Tramwajów i Autobusów zaplanowała pod koniec lat 30. XX wieku dostawę stu nowych tramwajów na tory o rozstawie 1525 mm, miały one zostać zrealizowane do 1941 roku i składać się z 60 wagonów silnikowych oraz 40 wagonów doczepnych. W przetargu na ich budowę zwyciężyły dwa konsorcja: Danziger Waggonfabrik AG (Gdańska Fabryka Wagonów), która miała dostarczyć 20 wagonów silnikowych i 40 wagonów doczepnych typu P15 oraz Górnośląskie Zjednoczone Huty Królewska i Laura SA w Chorzowie, będące częścią Wspólnoty Interesów Górniczych z Katowic, które miały dostarczyć kolejnych 40 wagonów silnikowych.

Zaprojektowano wagony o konstrukcji stalowej, spawanej, z szerokimi, rozsuwanymi drzwiami, dwuczęściowymi oknami bocznymi. Pojazd miał być dwukierunkowy, wyposażony w hamulec elektrodynamiczny z użyciem silników trakcyjnych i pomocniczy hamulec klockowy, a także dwa klasyczne nastawniki z wałem krzywkowym. Długość pojazdu wyniosła 11 894 mm, szerokość 2 250 mm, a wysokość 3 160 mm, masa wagonu to 15 000 kg, wewnątrz zaprojektowano zaś 24 miejsca siedzące oraz 52 miejsca stojące.

Dostawę pojazdów do Warszawy uniemożliwił wybuch II wojny światowej, a wkrótce gotowe pojazdy wywieziono do Berlina, gdzie przebudowano je na rozstaw szyn 1435 mm i oznaczono jako TF-40. Początkowo kursowały jedynie jako wagony doczepne, gdyż ich silniki uznano za zbyt słabe, dopiero po zamontowaniu w 1941 roku nowych silników firmy Siemens-Schuckert umożliwiono im kursowanie samodzielnie. W Berlinie nieco zmieniono konstrukcję wagonów, otrzymały one pantografy rolkowe i inne kasety na numer linii. Po kapitulacji hitlerowskich Niemiec delegacja z Warszawy wyruszyła w poszukiwania przeznaczonych dla miasta wagonów.

W Berlinie odnaleziono 51 zrabowanych wagonów, większość z nich zidentyfikowano dopiero w sierpniu i wrześniu 1945 roku. Część wagonów trafiła do Zakładów Cegielskiego w Poznaniu do naprawy, część z nich już w październiku 1945 roku zasiliła warszawski tabor. Jako że pojazdy te były dostosowane do linii normalnotorowych,a przekuwanie torowisk w Warszawie dopiero rozpoczynano, sześć wagonów czasowo wypożyczono Elektrycznej Kolei Dojazdowej, która w ramach rewanżu je wyremontowała.

Wagony K kursowały przez kilkanaście lat aż do rozpoczęcia wprowadzania pierwszego polskiego tramwaju szybkobieżnego Konstal 13N. Od 1967 roku wagony typu K zaczęto wycofywać z eksploatacji, a ostatnie wagony kursowały w 1975 roku. Ze względu jednak na solidną konstrukcję pełniły w Tramwajach Warszawskich inne funkcje, najczęściej wagonów gospodarczych. Współcześnie Tramwaje Warszawskie posiadają cztery wagony historyczne (403, 445, 2400 ex. 408 i S-9 ex. 410, ten ostatni jest przewidziany do restauracji na 2017 rok[1]). Poza tym wagony typu K są podstawowymi wagonami gospodarczymi w Warszawie, są to między innymi solarki, pługi, lory transportowe i spawalnicze – jeden z takich wagonów (S-6) spłonął nad ranem 12 lutego 2013 roku w al. Solidarności.

Ciekawostki

  • Po odzyskaniu z Berlina wagonów K na burtach napisano: Zrabowane przez Niemców tramwaje wracają do nowej Polski! Do Warszawy!
  • Ze względu na swoją historię wagony K są nazywane „berlinkami”.
  • 22 marca 2013 roku przed mieszczącym się w kamienicy w al. Solidarności 93 Teatrem Kamienica odsłonięto wagon tramwajowy model K, który ma pełnić funkcje promocyjne. Otrzymał numer linii „13” dla uczczenia przedwojennego adresu kamienicy Leszno 13.

Przypisy

  1. Tramwaje Warszawskie odnawiają „parówki”, Witold Urbanowicz, Transport Publiczny, 25.03.2017


Advertisement