Franz Kutschera (ur. 22 lutego 1904 w Oberwaltersdorf, Dolna Austria; zm. 1 lutego 1944 w Warszawie) – zbrodniarz nazistowski pochodzenia austriackiego, SS-Brigadeführer oraz Generalmajor der Polizei, Dowódca SS i Policji na dystrykt warszawski Generalnego Gubernatorstwa w latach 1943-1944, zwany "katem Warszawy". Zlikwidowany został w ramach akcji Kutschera.

Franz Kutschera był z zawodu ogrodnikiem, w latach 1918-1919 służył w austro-węgierskiej Marynarce Wojennej. Po wojnie przebywał na Węgrzech i w Czechosłowacji, w 1930 roku wstąpił do NSDAP, a w 1931 roku został członkiem SS. W latach 1935-1938 był zastępcą dowódcy 90. pułku SS "Kärnten" w Klagenfurcie, następnie był Gauleiterem Karyntii (do 1941) oraz jednocześnie posłem do Reichstagu (do 1944). Służył na froncie w czasie wojny z Francją, a od 30 stycznia 1942 roku służył w sztabie operacji antypartyzanckich gen. von dem Bacha. W 1940 roku został generałem brygady (SS-Brigadeführer), a w 1942 roku Ganeralmajorem. Odznaczony Krzyżem Żelaznym I i II klasy.

W kwietniu 1943 roku został dowódcą SS i Policji w okręgu mohylewskim, gdzie wsławił się niezwykłym terrorem w stosunku do ludności cywilnej. Został przeniesiony do Warszawy (zastąpił Jürgena Stroopa) we wrześniu 1943 roku, gdzie od 25 września pełnił funkcję dowódcy SS i Policji, kontynuując znaną z Białorusi politykę terroru. Jednocześnie ukrywał się wiedząc, że polskie podziemie zechce go zlikwidować, wszystkie swoje decyzje sygnował więc jedynie swoją funkcją. Mimo to został wytropiony przez Aleksandra Kunickiego "Rayskiego", w trakcie rozpoznania odkryto, że mieszka w rezydencji przy alei Róż 2, a pracuje w pałacyku przy Alejach Ujazdowskich 23. Wkrótce skazany przez Armię Krajową na śmierć, wyrok wykonano 1 lutego 1944 w Alejach Ujazdowskich w czasie tak zwanej akcji Kutschera.

Jego następca został tymczasowo Walter Stein, którego potem zastąpił Paul Otto Geibel. Dnia 4 lutego w Pałacu Namiestnikowskim, gdzie wystawiono jego ciało, odbyła się uroczystość zaślubin nieżyjącego już Kutschery z Norweżką, która była z nim w ciąży. Tylko dzięki takiemu zabiegowi ich dziecko mogło trafić pod opiekę hitlerowskiego rządu. Po kilku dniach jego ciało opuściło pociągiem Warszawę i zostało przewiezione do Berlina, gdzie odbył się oficjalny pogrzeb. W odwecie za śmierć Kutschery Niemcy przeprowadzili jeszcze kilka masowych egzekucji (m.in. na Lesznie 11 lutego), jednak wkrótce zaprzestali polityki terroru. Karyncki 90. pułk piechoty, dla jego upamiętniania, otrzymał imię Franza Kutschery.

Więcej

  • Akcja Kutschera
  • Marek Dunin-Wąsowicz, Zamach na Kutscherę, Warszawa 1957.
  • Piotr Stachniewicz, Akcja Kutschera, Warszawa 1982.
Treści społeczności są dostępne na podstawie licencji CC-BY-SA, o ile nie zaznaczono inaczej.